İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü tarafından düzenlenen Türkiyat
Sohbetleri kapsamında, “Doğumunun 150. Yılı Münasebetiyle Ziya Gökalp Paneli” 6 Ekim 2026 tarihinde Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü İhtisas Kütüphanesi Orta Alanı’nda gerçekleştirildi. Panelin moderatörlüğünü İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü öğretim üyesi Doç. Dr. Muhammed Emin Yıldızlı üstlendi. Programda Ziya Gökalp’in düşünce dünyası, milliyetçilik anlayışı, Turan ideali ve günümüz Türk dünyasına etkileri ele alındı.
Panelde İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü müdürü Prof. Dr. Ramazan Erhan Güllü, Ziya Gökalp’in düşünce dünyası ve Türk milliyetçiliği anlayışı üzerine değerlendirmelerde bulundu. Güllü, Gökalp’in fikirlerinin oluştuğu tarihsel ve düşünsel bağlama değinerek onun Türk milliyetçiliği düşüncesindeki yerini ele aldı.
Marmara Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Aça ise milliyetçilik düşüncesinin şekillenmesinde dil, kültür ve millet anlayışının rolünü ele alarak söz konusu gelişmelerin Türk milliyetçiliği düşüncesiyle ilişkili yönleri ve Gökalp'in fikri katkıları üzerinde değerlendirmelerde bulundu. İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü öğretim üyesi Prof. Dr. Ömer Kul ise konuşmasında imparatorluk çağının sona ermesine giden süreçte milletlerin kendi geleceklerine ilişkin taleplerinin ve geri kalmışlık meselesinin düşünsel dönüşümlerdeki rolünü ele aldı. Kul, Japonya’da Meiji Dönemi ile birlikte gerçekleşen dönüşüme de değinerek modernleşme sürecinin farklı toplumlarda ortaya çıkardığı sonuçları değerlendirdi. Bu çerçevede, Ziya Gökalp’in Turan idealine de değinen Kul, bu düşüncenin Rusya, Batı ve Çin arasında şekillenen geniş coğrafya içerisindeki anlamı üzerinde durdu.
Günümüzde Türk Devletleri Teşkilatı, TÜRKSOY, Türk Üniversiteler Birliği, ortak Türk
alfabesi çalışmaları, TÜRKPA ve Türk Devletleri Ticaret Odası gibi kurum ve oluşumların ortaya çıkışına dikkat çeken Kul, Ziya Gökalp’in düşüncelerinin sonraki dönemlerde gerçekleşen gelişmeler bakımından yeniden değerlendirilmesinin önemine işaret etti.
Panelde, Ziya Gökalp’in düşüncelerinin yalnızca kendi döneminin siyasi ve toplumsal şartları içerisinde değil, günümüzde Türk dünyasında ortaya çıkan kurumsal ve kültürel iş birlikleri çerçevesinde de ele alınabileceği vurgulandı. Konuşmacılar tarafından Gökalp’in milliyetçilik, millet, kültür ve Turan anlayışının farklı boyutları değerlendirilerek, düşüncelerinin Türk dünyasına ilişkin güncel tartışmalar açısından taşıdığı anlam üzerinde duruldu.
Program, konuşmacılara teşekkür belgesi ve hatıra takdimi ile sona erdi.